Adeus, Galiza!
http://jn.sapo.pt/2008/05/02/porto/adeus_galiza.html
Manuel Correia Fernandes, Arquitecto
A Galiza já não é o que era. Para seu bem e para desgraça nossa, Portugal e, sobretudo, o Norte de Portugal continua a ser o que era pobre! Os números já não falam só. Gritam e gritam bem alto a nossa contínua perda em tudo quanto são valores de bem-estar, qualidade de vida, progresso e crença no futuro. Resultado: hoje, vive-se melhor na Galiza do que no Norte de Portugal.Há alguns anos, a situação era a inversa. Perante os factos, é possível que tenham acontecido três coisas ou ambos crescemos mas eles cresceram mais, ou eles cresceram e nós não, ou eles também não cresceram mas nós andámos para trás. Talvez tenha acontecido de tudo um pouco mas a verdade é que, hoje, já fomos ultrapassados pela ex-pobre Galiza e em alguns casos, até já fomos ultrapassados.Razões? Haverá, certamente, muitas. Umas conhecidas, outras menos e outras, ainda, nada conhecidas ou que, pelo menos, não gostamos de invocar. A verdade é que de um e outro lado da fronteira - que até já nem existe - olhamo-nos de modo distinto. Do lado de cá, sempre tendemos a desvalorizar as diferenças. Quando nos favoreciam, achávamos que era natural que assim fosse! No fundo, a expressão "trabalhar que nem um galego" representava para nós, a tola convicção da nossa ancestral, injustificada e quase aristocrática "superioridade". Quando (as diferenças) nos desfavoreciam, atirávamos as culpas para Madrid que protegia artificialmente a terra de Franco ou para Lisboa que nos roubava o pão da boca. Culpa nossa? Não. Isso nunca!Do lado de lá, tudo era inverso. Ali, as diferenças entre Galiza e Norte de Portugal, sempre foram justamente valorizadas. A começar pela língua e a acabar nas "marcas" nortenhas de suposto prestígio mundial como era o caso do Porto/vinho, do mítico Douro ou do Porto/cidade. Mas nunca estas diferenças foram motivo de inveja ou, sequer, de justificação para o atraso.Em todo o caso, houve tempos em que a aproximação foi motivo de grande esperança. É verdade que o entusiasmo foi sempre muito maior do lado de lá do que do lado de cá. Mas houve excepções (raras e honrosas) e, muitas vezes, contra tudo e contra todos, os sonhos comuns foram transformados em projectos concretos e viáveis e a que só faltava o OK de "quem mandava" . Mas a realidade era outra e era a de um triste e já velho fadário OK imediato do lado de lá porque "quem mandava" estava lá, no sítio, e do lado de cá, a clássica e interminável corrida para Lisboa, mendigando um OK que nunca mais vinha ou que, quando vinha, já vinha tarde porque "quem mandava e manda" continua, ainda hoje, a estar fora do sítio! E foram anos de esperanças goradas, de ideias desperdiçadas e de projectos abortados! Será, isto, pessimismo em estado puro? Será, isto, pura maledicência? Será, isto, puro derrotismo? Talvez! Mas, tal como os factos, os números estão aí para responderem!A verdade é que hoje a situação só é idêntica à de antigamente no facto de nos continuarmos a olhar de ambos os lados da fronteira - que continua a não existir - de modo igualmente diferente é que a Galiza já não espera por nós e até já a vimos partir para outra: definitivamente, a Galiza cansou-se de esperar e já nem, sequer, arrisca pensar se o que nos falta é capacidade de decisão (localizada onde quer que seja) ou qualquer outra coisa. Mas, legítima, claro. A verdade é que não a quisemos no momento certo e ainda nem sequer sabemos se, algum dia, a vamos querer ter!
“ARA SOLIS busca a perfeição do entendimento entre os Homens … O diálogo, a reflexão e o debate são o âmago da discussão necessária… e dela nascerá a LUZ.”
03 maio 2008
30 abril 2008
Alcaldesa de Tomiño discurso pronunciado a
Amigos e amigas, moi boas noites e muito obrigado por convidarme a participar como palestrante da Asociación Ara Solis nesta reflexión sobre Porto e Galiza, que entendo eu que busca favorecer o irmanamento que debe darse e que de facto xa se da entre Galiza e o Norte de Portugal.
Non estou aquí en calidade de estudosa, nin de profunda coñecedora dos datos macroeconómicos que se manexan nesta nosa eurorrexión, senón máis ben como Presidenta dunha cámara fronteiriza: Tomiño, con vocación de irmanamento constante e preocupada polas relacións cos irmáns portugueses. Xogo con vantaxa no irmanamento con Portugal porque estou casada con descendente de portugueses e polo tanto con un fillo que se chama Rui Malheiro González que representa tan ben a mistura dos nosos pobos e o futuro que nos unirá.
Quixera na miña pequena exposición ir facendo un análise de máis pequeno a maior, dende o meu territorio de Tomiño, Galiza e logo o que chamamos a Eurorrexión
A Cámara de Tomiño ten unha poboación de 13.000 habitantes e unha extensión de 108 kilómetros cadrados distribuidos en 15 parroquias (o que voçes chaman freguesías). Trátase dun concello claramente rural (con dous pequenos núcleos de poboación) e con un factor de dispersión que faen que servizos como os sociais ou asistenciais resulten máis caros para a administración que os subministra. A nosa economía está basada fundamentalmente na planta ornamental, o kiwi, o viño (estamos dentro da denominación de Orixe Rías Baixas) e unha pequena industria loxística e de transportes do campo que terá prontas posibilidades de crecemento co polígono industrial en fase de construcción que dotará ao noso concello de 500.000 metros cadrados de superficie para os emprendedores do baixo miño e arredores.
Estamos a converternos recentemente, coas modernas comunicacións nunha especie de “lugar de segunda residencia de Vigo” que en moitos casos se asentan no noso concello, debido á maior calidade de vida e á carestía das cidades. Por iso, Tomiño foi nos últimos anos dependente do boom inmobiliario e basou o seu crecemento na industria do ladrillo.
A nosa comunicación con Portugal é constante, coa construcción da nova ponte internacional da Amizade no ano 2003, Tomiño está permanentemente comunicado coa veciña Vilanova de Cerveira e tamén con Viana e consecuentemente Porto, maior metrópoli do norte portugués que tamén nos da un punto estratéxico pois o noso polígono industrial está a 50 kilómetros de Vigo e a 120 de Porto, unido por unha porte internacional os dous grandes motores da chamada eurorrexión.
As relacións do meu concello con Portugal son fundamentalmente a través de Vilanova de Cerveira. Estas son principalmente a través de dúas vías:
1.-Por medio de relacións institucionais
2.-E por medio de relacións sociolóxicas existindo un forte intercambio humano e cada vez de maior mistura.
Nembergantes, botamos en falta unha cousa: o coñecemento mutuo da historia, da cultura, dos costumes.
O descoñecemento da xente do común do pobo que ten enfrente é moita, sorpréndeme altamente a ignorancia que en Portugal se ten da Galiza como realidade diferenciada, mesmo da nosa propia lingua. É curioso que todos os aquí presentes seguro que coñecen a forte identidade e idoma catalán, pero descoñecen a irmán lingua galega. Por iso, eu creo que tamén nas Cámaras pequenas debemos propiciar actividades en común, dende encontros ata actos lúdicos que fagan que os miúdos se coñezan.
Visualizando máis alá do meu concello raiano.Qué decir da Galiza?, das súas xentes do seu territorio?. Vou facer un pequeno resumo de xeito introductorio
A poboación galega mantén un crecemento estable nos últimos 5 anos. O Padrón municipal de habitantes proporciona para Galicia unha cifra de 2.767.524 habitantes na data de xaneiro de 2006, o que supón unha variación do 1,3% con respecto á mesma data do ano 2001. Esta estabilidade é resultado dunha tendencia decrecente nas provincias de Lugo e Ourense, que se compensa coa ganancia de poboación rexistrada nas provincias da Coruña e Pontevedra.
O fenómeno do envellecemento é moito máis evidente nas provincias de Ourense e Lugo, con valores do índice de envellecemento superiores a 200, o que implica que no interior de Galicia residen dous maiores de 65 anos por cada mozo. A Coruña
sitúase arredor da media galega (133), mentres que Pontevedra, a provincia máis ao sur segue a ser a provincia máis nova, cun índice do 100.
Respecto á nosa maneira de ocupar o territorio, hai que decir que:
as áreas urbanas e a periferia costeira se constitúen en importantes polos de atracción da poboación en Galicia.
O concello con maior densidade de poboación é o da Coruña, cunha densidade de 6.471,3 persoas/Km2, seguido de Vigo con 2.688.
Na provincia de A CORUÑA hai 94 concellos nos que reside un 40% da población galega (1.126.707 hab.).
Na provincia de OURENSE, hai 92 concellos, neles reside un 12% da población galega (339.555 hab.).
Na provincia de LUGO, hai 67 concellos, nos que reside outro 12% (357.625 hab.).
Na provincia de PONTEVEDRA, hai 62 concellos, nos que reside o 33% da poboación galega (938.311 hab.).
Falemos agora de Galiza e o Norte de Portugal da eurorrexión movida por dous grandes motores urbáns e industriais: a cidade de Vigo e a de Porto.
É claro o potencial económico da Eurorrexión Galiza-Norte de Portugal, xa que esta integra máis poboación (6,3 millóns de habitantes) que sete estados membros da Unión Europea: Chipre, Dinamarca, Eslovaquia, Eslovenia, Estonia, Luxemburgo e Malta.
Neste sentido vai ser moi importante a Agrupación de Cooperación Territorial (AECT) Galiza-Norte de Portugal, terá a súa sede en Vigo, será o ente que dote de personalidade xurídica á Eurorrexión e será a responsabilidade da xestión dos fondos europeos destinados á cooperación transfronteiriza no período 2007 – 2013 que ascenden a 97 millóns de euros. Así, desenvolverá o Plan Estratéxico de Cooperación Transfronteiriza 2007-2013, aprobado en abril do 2007 no cumio de Guimarâes e dotado con 97 millóns de euros. Co Plan establécense as condicións territoriais, institucionais e de partenariado básicas para que o proxecto de Eurorrexión vaia máis alá dun marco político e se converta en instrumento para potenciar a competividade da área. Neste sentido, impulsarase nos sistemas básicos de transporte e accesibilidade, reforzando a sinerxias entre o crecemento e o desenvolvemento sostible.
Así, os programas estratéxicos para este novo período teñen cambiado a orientación táctica con respecto ao do período anterior, así, perde peso a aposta polas infraestruturas, sendo os novos obxectivos os seguintes:
1. Incrementar a competitividade do tecido produtivo na Eurorrexión a través do coñecemento e a innovación.
2. Facer máis atractivo o territorio da Eurorrexión, impulsando as infraestruturas de transporte e accesibilidade e reforzando as sinerxías entre crecemento e desenvolvemento sostible.
3. Aumentar a cohesión social e territorial da Eurorrexión, mellorando os niveis de cualificación, a calidade do emprego e a inclusión social.
Como nacionalidade histórica, Galicia organízase, a través da Xunta, Parlamento, Tribunal de Contas e Valedor do Pobo, en autonomía política. Con base no artigo 143 da Constitución española, que determina cómo as provincias limítrofes con características históricas, culturais e económicas comúns poderán constituírse en Comunidades Autónomas para exercer o seu autogoberno, as provincias de A Coruña, Lugo, Ourense e Pontevedra constituíronse en Comunidade Autónoma de Galicia mediante unha lei básica: o Estatuto de Autonomía.
Pola contra, a Rexión Norte de Portugal carece de poderes de autogoberno, nin o seu territorio se corresponde co ámbito potestativo de ningunha institución con competencias legalmente recoñecidas, o que pode resultar unha eiva ao ter un interlocutor de seu no país veciño. Máis alá do explicado a nivel politico ou económico entendo que deberán voces definilo grado de centralismo ou descentralización que propoñen Vostedes porque entendo CLARAMENTE que as relacións entre Galiza e Norte de Portugal non se deben reducir á creación de sinerxías económicas e empresarias. Ademais, a eurorrexión debe ser o espazo no que se impulse a cooperación entre distintos organismos e institucións, de intercambio cultural basado nun tronco lingüístico común.
A relación cultural non debe estar limitada a accións puntuais: un festival, a celebración dun premio ou duns xogos rexionais, senón que entendo que a relación debería ser constante baseada no máis grande patrimonio que temos en común: a lingua. Unha lingua que ben podería chamarse galego-portuguesa, sobre todo nas rexións fronteirizas, onde galegos entenden e falan cos seus veciños portugueses, e viceversa. Este é polo mesmo, un patrimonio non material que debemos conservar entre todos, xa que das nosas linguas autóctonas un valor engadido, ao tempo que posibilita unha profundización nas nosas relacións, económicas, culturais, sociais...
Agardamos que precisamente esta cultura sirva para educar ás novas xeracións para que saiban vivir no seu tempo pero sendo leais co seu pasado, é o que me moveu a estar hoxe en Porto e felicitar á Asociación Ara Solis pola súa iniciativa.
Para rematar traio do BNG, a organización política á que pertenzo, unha mensaxe de achegamento a Portugal : a “vantaxe” do noso idioma sempre nos facilitou un trato e unha boa comunicación, canle que nos une todavía máis aos galegofalantes e aos millóns de portugueses que hai polo mundo.
Non estou aquí en calidade de estudosa, nin de profunda coñecedora dos datos macroeconómicos que se manexan nesta nosa eurorrexión, senón máis ben como Presidenta dunha cámara fronteiriza: Tomiño, con vocación de irmanamento constante e preocupada polas relacións cos irmáns portugueses. Xogo con vantaxa no irmanamento con Portugal porque estou casada con descendente de portugueses e polo tanto con un fillo que se chama Rui Malheiro González que representa tan ben a mistura dos nosos pobos e o futuro que nos unirá.
Quixera na miña pequena exposición ir facendo un análise de máis pequeno a maior, dende o meu territorio de Tomiño, Galiza e logo o que chamamos a Eurorrexión
A Cámara de Tomiño ten unha poboación de 13.000 habitantes e unha extensión de 108 kilómetros cadrados distribuidos en 15 parroquias (o que voçes chaman freguesías). Trátase dun concello claramente rural (con dous pequenos núcleos de poboación) e con un factor de dispersión que faen que servizos como os sociais ou asistenciais resulten máis caros para a administración que os subministra. A nosa economía está basada fundamentalmente na planta ornamental, o kiwi, o viño (estamos dentro da denominación de Orixe Rías Baixas) e unha pequena industria loxística e de transportes do campo que terá prontas posibilidades de crecemento co polígono industrial en fase de construcción que dotará ao noso concello de 500.000 metros cadrados de superficie para os emprendedores do baixo miño e arredores.
Estamos a converternos recentemente, coas modernas comunicacións nunha especie de “lugar de segunda residencia de Vigo” que en moitos casos se asentan no noso concello, debido á maior calidade de vida e á carestía das cidades. Por iso, Tomiño foi nos últimos anos dependente do boom inmobiliario e basou o seu crecemento na industria do ladrillo.
A nosa comunicación con Portugal é constante, coa construcción da nova ponte internacional da Amizade no ano 2003, Tomiño está permanentemente comunicado coa veciña Vilanova de Cerveira e tamén con Viana e consecuentemente Porto, maior metrópoli do norte portugués que tamén nos da un punto estratéxico pois o noso polígono industrial está a 50 kilómetros de Vigo e a 120 de Porto, unido por unha porte internacional os dous grandes motores da chamada eurorrexión.
As relacións do meu concello con Portugal son fundamentalmente a través de Vilanova de Cerveira. Estas son principalmente a través de dúas vías:
1.-Por medio de relacións institucionais
2.-E por medio de relacións sociolóxicas existindo un forte intercambio humano e cada vez de maior mistura.
Nembergantes, botamos en falta unha cousa: o coñecemento mutuo da historia, da cultura, dos costumes.
O descoñecemento da xente do común do pobo que ten enfrente é moita, sorpréndeme altamente a ignorancia que en Portugal se ten da Galiza como realidade diferenciada, mesmo da nosa propia lingua. É curioso que todos os aquí presentes seguro que coñecen a forte identidade e idoma catalán, pero descoñecen a irmán lingua galega. Por iso, eu creo que tamén nas Cámaras pequenas debemos propiciar actividades en común, dende encontros ata actos lúdicos que fagan que os miúdos se coñezan.
Visualizando máis alá do meu concello raiano.Qué decir da Galiza?, das súas xentes do seu territorio?. Vou facer un pequeno resumo de xeito introductorio
A poboación galega mantén un crecemento estable nos últimos 5 anos. O Padrón municipal de habitantes proporciona para Galicia unha cifra de 2.767.524 habitantes na data de xaneiro de 2006, o que supón unha variación do 1,3% con respecto á mesma data do ano 2001. Esta estabilidade é resultado dunha tendencia decrecente nas provincias de Lugo e Ourense, que se compensa coa ganancia de poboación rexistrada nas provincias da Coruña e Pontevedra.
O fenómeno do envellecemento é moito máis evidente nas provincias de Ourense e Lugo, con valores do índice de envellecemento superiores a 200, o que implica que no interior de Galicia residen dous maiores de 65 anos por cada mozo. A Coruña
sitúase arredor da media galega (133), mentres que Pontevedra, a provincia máis ao sur segue a ser a provincia máis nova, cun índice do 100.
Respecto á nosa maneira de ocupar o territorio, hai que decir que:
as áreas urbanas e a periferia costeira se constitúen en importantes polos de atracción da poboación en Galicia.
O concello con maior densidade de poboación é o da Coruña, cunha densidade de 6.471,3 persoas/Km2, seguido de Vigo con 2.688.
Na provincia de A CORUÑA hai 94 concellos nos que reside un 40% da población galega (1.126.707 hab.).
Na provincia de OURENSE, hai 92 concellos, neles reside un 12% da población galega (339.555 hab.).
Na provincia de LUGO, hai 67 concellos, nos que reside outro 12% (357.625 hab.).
Na provincia de PONTEVEDRA, hai 62 concellos, nos que reside o 33% da poboación galega (938.311 hab.).
Falemos agora de Galiza e o Norte de Portugal da eurorrexión movida por dous grandes motores urbáns e industriais: a cidade de Vigo e a de Porto.
É claro o potencial económico da Eurorrexión Galiza-Norte de Portugal, xa que esta integra máis poboación (6,3 millóns de habitantes) que sete estados membros da Unión Europea: Chipre, Dinamarca, Eslovaquia, Eslovenia, Estonia, Luxemburgo e Malta.
Neste sentido vai ser moi importante a Agrupación de Cooperación Territorial (AECT) Galiza-Norte de Portugal, terá a súa sede en Vigo, será o ente que dote de personalidade xurídica á Eurorrexión e será a responsabilidade da xestión dos fondos europeos destinados á cooperación transfronteiriza no período 2007 – 2013 que ascenden a 97 millóns de euros. Así, desenvolverá o Plan Estratéxico de Cooperación Transfronteiriza 2007-2013, aprobado en abril do 2007 no cumio de Guimarâes e dotado con 97 millóns de euros. Co Plan establécense as condicións territoriais, institucionais e de partenariado básicas para que o proxecto de Eurorrexión vaia máis alá dun marco político e se converta en instrumento para potenciar a competividade da área. Neste sentido, impulsarase nos sistemas básicos de transporte e accesibilidade, reforzando a sinerxias entre o crecemento e o desenvolvemento sostible.
Así, os programas estratéxicos para este novo período teñen cambiado a orientación táctica con respecto ao do período anterior, así, perde peso a aposta polas infraestruturas, sendo os novos obxectivos os seguintes:
1. Incrementar a competitividade do tecido produtivo na Eurorrexión a través do coñecemento e a innovación.
2. Facer máis atractivo o territorio da Eurorrexión, impulsando as infraestruturas de transporte e accesibilidade e reforzando as sinerxías entre crecemento e desenvolvemento sostible.
3. Aumentar a cohesión social e territorial da Eurorrexión, mellorando os niveis de cualificación, a calidade do emprego e a inclusión social.
Como nacionalidade histórica, Galicia organízase, a través da Xunta, Parlamento, Tribunal de Contas e Valedor do Pobo, en autonomía política. Con base no artigo 143 da Constitución española, que determina cómo as provincias limítrofes con características históricas, culturais e económicas comúns poderán constituírse en Comunidades Autónomas para exercer o seu autogoberno, as provincias de A Coruña, Lugo, Ourense e Pontevedra constituíronse en Comunidade Autónoma de Galicia mediante unha lei básica: o Estatuto de Autonomía.
Pola contra, a Rexión Norte de Portugal carece de poderes de autogoberno, nin o seu territorio se corresponde co ámbito potestativo de ningunha institución con competencias legalmente recoñecidas, o que pode resultar unha eiva ao ter un interlocutor de seu no país veciño. Máis alá do explicado a nivel politico ou económico entendo que deberán voces definilo grado de centralismo ou descentralización que propoñen Vostedes porque entendo CLARAMENTE que as relacións entre Galiza e Norte de Portugal non se deben reducir á creación de sinerxías económicas e empresarias. Ademais, a eurorrexión debe ser o espazo no que se impulse a cooperación entre distintos organismos e institucións, de intercambio cultural basado nun tronco lingüístico común.
A relación cultural non debe estar limitada a accións puntuais: un festival, a celebración dun premio ou duns xogos rexionais, senón que entendo que a relación debería ser constante baseada no máis grande patrimonio que temos en común: a lingua. Unha lingua que ben podería chamarse galego-portuguesa, sobre todo nas rexións fronteirizas, onde galegos entenden e falan cos seus veciños portugueses, e viceversa. Este é polo mesmo, un patrimonio non material que debemos conservar entre todos, xa que das nosas linguas autóctonas un valor engadido, ao tempo que posibilita unha profundización nas nosas relacións, económicas, culturais, sociais...
Agardamos que precisamente esta cultura sirva para educar ás novas xeracións para que saiban vivir no seu tempo pero sendo leais co seu pasado, é o que me moveu a estar hoxe en Porto e felicitar á Asociación Ara Solis pola súa iniciativa.
Para rematar traio do BNG, a organización política á que pertenzo, unha mensaxe de achegamento a Portugal : a “vantaxe” do noso idioma sempre nos facilitou un trato e unha boa comunicación, canle que nos une todavía máis aos galegofalantes e aos millóns de portugueses que hai polo mundo.
29 abril 2008
ALCALDESA DE TOMIÑO - IMPRENSA
A alcaldesa de Tomiño representou a Galiza nun debate galego-portugués celebrado onte na cidade de Porto
http://www.inforosal.com/content/view/5876/47/
Martes, 29 de Abril do 2008
A alcaldesa de Tomiño, Sandra González Álvarez, asistiu onte a tarde en Porto (Portugal) a un debate organizado pola Asociaçao Cívica e Cultural desa cidade, sobre o tema “Porto/Galicia – O Noroeste da Península Ibérica”.
A alcaldesa asistiu a este foro representando a Galiza, coa intención de analizar as relacións entre os dous pobos veciños e facer unha descrición da realidade socio-económica, cultural e lingüística galega na actualidade. "Estou moi satisfeita de que me elixiran para falar dos municipios e da realidade galega, xa que como alcaldesa dun concello fronteirizo e con vocación de comunicación con Portugal, como é Tomiño, entendo que calquera esforzo por analizar e fomentar as relacións entre os dous pobos, é moi positivo", salientou a rexedora local.
Sandra González compartirá mesa coa eurodeputada lusa Elisa Ferreira, ex-ministra de Planeamento e Ambiente; o rector da Universidade Lusófono, de Porto, Fernando Santos Neves, e o profesor catedrático de Filosofía, do Instituto de Letras Humanas da Universidade do Minho, Norberto Cunha.
http://www.inforosal.com/content/view/5876/47/
Martes, 29 de Abril do 2008
A alcaldesa de Tomiño, Sandra González Álvarez, asistiu onte a tarde en Porto (Portugal) a un debate organizado pola Asociaçao Cívica e Cultural desa cidade, sobre o tema “Porto/Galicia – O Noroeste da Península Ibérica”.
A alcaldesa asistiu a este foro representando a Galiza, coa intención de analizar as relacións entre os dous pobos veciños e facer unha descrición da realidade socio-económica, cultural e lingüística galega na actualidade. "Estou moi satisfeita de que me elixiran para falar dos municipios e da realidade galega, xa que como alcaldesa dun concello fronteirizo e con vocación de comunicación con Portugal, como é Tomiño, entendo que calquera esforzo por analizar e fomentar as relacións entre os dous pobos, é moi positivo", salientou a rexedora local.
Sandra González compartirá mesa coa eurodeputada lusa Elisa Ferreira, ex-ministra de Planeamento e Ambiente; o rector da Universidade Lusófono, de Porto, Fernando Santos Neves, e o profesor catedrático de Filosofía, do Instituto de Letras Humanas da Universidade do Minho, Norberto Cunha.
28 abril 2008
PORTO / GALIZA – O Noroeste da Península Ibérica
Subscrever:
Mensagens (Atom)

